TRẺ UỐNG THUỐC HẠ SỐT BỊ NỔI MẨN ĐỎ, SƯNG MẮT MÔI THÌ PHẢI LÀM SAO?

Trẻ nổi mẩn đỏ, mề đay, sưng mắt hoặc sưng môi sau khi uống thuốc hạ sốt có thể là phản ứng dị ứng. Cha mẹ cần ngưng thuốc nghi ngờ, không tự đổi thuốc và theo dõi dấu hiệu nguy hiểm như khó thở, khò khè, lừ đừ hoặc tím tái.

DỊ ỨNG THUỐC HẠ SỐT Ở TRẺ LÀ GÌ?

Dị ứng thuốc hạ sốt ở trẻ là phản ứng bất thường của hệ miễn dịch sau khi trẻ dùng thuốc. Biểu hiện có thể nhẹ như nổi mẩn, ngứa, mề đay, sưng mí mắt; nhưng cũng có thể nặng hơn nếu trẻ có sưng môi, sưng lưỡi, khó thở, khò khè, nôn nhiều, lừ đừ hoặc tím tái.

Theo Mayo Clinic, dị ứng thuốc thường có thể gây mề đay, phát ban và sốt; trường hợp nặng có thể gây phản vệ với biểu hiện khó thở, nôn ói, tiêu chảy, chóng mặt, tụt sức hoặc mất ý thức.

Vì vậy, nếu trẻ uống thuốc hạ sốt bị nổi mẩn đỏ, cha mẹ không nên xem nhẹ, đặc biệt khi mẩn đỏ đi kèm sưng mặt, sưng môi hoặc biểu hiện hô hấp.

VÌ SAO TRẺ CÓ THỂ SƯNG MẮT, SƯNG MÔI SAU KHI UỐNG THUỐC?

Khi cơ thể phản ứng dị ứng, các chất trung gian viêm có thể làm mạch máu giãn và tăng tính thấm. Dịch thoát ra mô xung quanh gây phù, thường thấy ở mí mắt, môi hoặc mặt.

Nếu phản ứng chỉ ở da, trẻ có thể nổi mề đay, ngứa, đỏ da. Nếu phản ứng ảnh hưởng đường thở, trẻ có thể khò khè, khó thở, thở nhanh hoặc có tiếng thở bất thường. NHS nêu các dấu hiệu phản vệ gồm sưng họng/lưỡi, khó thở, thở nhanh, khò khè, mệt lả, tím tái hoặc da lạnh.

CÁCH PHÂN BIỆT DỊ ỨNG THUỐC HẠ SỐT VÀ SỐT PHÁT BAN

THỜI ĐIỂM XUẤT HIỆN

Nếu trẻ nổi mẩn sau khi uống thuốc, nhất là trong khoảng thời gian gần sau dùng thuốc, cần nghĩ đến phản ứng thuốc. Sốt phát ban hoặc ban do virus thường có diễn tiến riêng theo bệnh cảnh, không nhất thiết gắn chặt với thời điểm dùng thuốc.

HÌNH THÁI BAN

Mề đay do dị ứng thường gồ, ngứa, có thể thay đổi vị trí, kèm sưng mắt hoặc sưng môi. Ban do virus thường là nốt đỏ nhỏ, mịn hơn và không nhất thiết gây phù mặt.

TRIỆU CHỨNG ĐI KÈM

Dị ứng thuốc đáng lo hơn khi trẻ có ngứa dữ dội, phù môi, phù mắt, nôn nhiều, khò khè, khó thở, lừ đừ hoặc nổi mẩn lan nhanh. Fever kèm ban mới cũng nên được nhân viên y tế đánh giá vì có nhiều nguyên nhân khác nhau.

DIỄN TIẾN TOÀN THÂN

Nếu trẻ vẫn tỉnh táo, thở bình thường, bú hoặc uống được, cha mẹ có thể liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn. Nếu trẻ yếu nhanh, khó thở hoặc sưng vùng miệng/lưỡi, cần cấp cứu.

BA BƯỚC XỬ TRÍ KHẨN CẤP KHI NGHI DỊ ỨNG THUỐC

BƯỚC 1: NGƯNG THUỐC NGHI NGỜ

Không cho trẻ uống tiếp liều sau. Không tự dùng lại để thử phản ứng. Không tự đổi sang thuốc khác khi chưa có hướng dẫn y tế.

BƯỚC 2: THEO DÕI DẤU HIỆU NGUY HIỂM

Quan sát nhịp thở, môi, lưỡi, sắc mặt, mức độ tỉnh táo, tình trạng nôn ói và tốc độ lan của mẩn đỏ.

Cần gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đi cấp cứu nếu có:

Sưng môi, lưỡi hoặc họng
Khó thở, thở nhanh, khò khè
Lừ đừ, ngất, tím tái
Nôn nhiều
Nổi mẩn lan nhanh
Trẻ yếu đi rõ rệt

Các dấu hiệu này nằm trong nhóm cảnh báo phản ứng dị ứng nặng, cần được xử trí y tế khẩn cấp.

BƯỚC 3: GHI LẠI THÔNG TIN ĐỂ BÁC SĨ ĐÁNH GIÁ

Cha mẹ nên ghi:

Tên thuốc đã dùng
Thời điểm dùng thuốc
Liều lượng đã dùng
Sau bao lâu trẻ nổi mẩn
Có sưng mắt, sưng môi, khó thở, nôn ói hay không
Hình ảnh vùng da nếu có thể chụp lại

Thông tin này giúp bác sĩ phân biệt dị ứng thuốc với ban do virus, sốt phát ban hoặc bệnh lý khác.

NHỮNG VIỆC CHA MẸ TUYỆT ĐỐI KHÔNG NÊN LÀM

Không tiếp tục cho uống liều kế tiếp vì nghĩ “chắc không sao”.

Không móc họng gây nôn vì có thể gây sặc, trầy xước hoặc làm trẻ hoảng sợ.

Không tự đổi sang thuốc hạ sốt khác.

Không tự mua thuốc chống dị ứng hoặc thuốc bôi/uống theo kinh nghiệm.

Không dùng nước đá, nước lạnh hoặc cồn để lau mát. Các hướng dẫn chăm sóc sốt khuyến cáo dùng nước ấm vừa nếu lau người và tránh nước lạnh, nước đá hoặc cồn vì có thể gây run hoặc không an toàn.

TRẺ KHÔNG UỐNG ĐƯỢC THUỐC HẠ SỐT THÌ HẠ SỐT VẬT LÝ NHƯ THẾ NÀO?

Khi trẻ đang nghi dị ứng thuốc, cha mẹ cần liên hệ bác sĩ để được hướng dẫn phương án phù hợp. Trong lúc chờ tư vấn hoặc thăm khám, có thể hỗ trợ trẻ bằng các biện pháp hạ sốt vật lý.

NỚI LỎNG QUẦN ÁO

Cho trẻ mặc đồ mỏng, thoáng, chất liệu dễ thấm mồ hôi. Không ủ kín, không quấn nhiều lớp khăn vì có thể làm trẻ khó thoát nhiệt.

BÙ DỊCH PHÙ HỢP TUỔI

Cho trẻ bú mẹ nhiều hơn nếu còn bú mẹ. Với trẻ lớn hơn, cho uống từng ngụm nhỏ, chia nhiều lần. Nếu trẻ nôn nhiều, bú kém hoặc có dấu hiệu mất nước, cần đi khám.

LAU ẤM ĐÚNG CÁCH

Có thể dùng khăn nhúng nước ấm vừa, vắt ráo và lau nhẹ. Tập trung ở vùng nách, bẹn, cổ/gáy và lau toàn thân. Không dùng nước đá. Nếu trẻ run, lạnh hoặc khó chịu hơn, cần dừng lau. HealthyChildren hướng dẫn lau ấm trong 20–30 phút khi cần và dừng nếu trẻ run hoặc lạnh.

CÓ NÊN TỰ ĐỔI SANG THUỐC HẠ SỐT KHÁC KHÔNG?

Không nên.

Khi trẻ đã có biểu hiện nghi dị ứng với một thuốc hạ sốt, việc chọn thuốc thay thế cần do bác sĩ quyết định. Cha mẹ không nên tự đổi chéo sang thuốc khác vì trẻ có thể có nguy cơ phản ứng với nhiều nhóm thuốc hoặc có bệnh cảnh khác cần đánh giá.

Điều đúng hơn là ghi nhận tiền sử dị ứng, lưu lại trong hồ sơ y tế và thông báo với bác sĩ trong mọi lần khám sau.

KHI NÀO CÓ THỂ THEO DÕI TẠI NHÀ?

Có thể theo dõi sát tại nhà trong thời gian ngắn nếu trẻ chỉ nổi mẩn nhẹ, không sưng môi/lưỡi, không khó thở, không khò khè, vẫn tỉnh táo, bú/uống được và mẩn không lan nhanh.

Tuy nhiên, theo dõi tại nhà không đồng nghĩa với việc tự dùng lại thuốc hoặc tự đổi thuốc.

KHI NÀO CẦN ĐƯA TRẺ ĐI KHÁM NGAY?

Cần đưa trẻ đi khám hoặc cấp cứu nếu có một trong các dấu hiệu:

Sưng môi, sưng lưỡi, sưng họng
Khó thở, thở nhanh, khò khè
Da tím tái, lạnh, trẻ lừ đừ
Nôn nhiều hoặc tiêu chảy nhiều
Nổi mẩn lan nhanh toàn thân
Trẻ bỏ bú, không uống được
Có dấu hiệu mất nước
Sốt kèm ban mới nhưng cha mẹ không chắc nguyên nhân
Trẻ dưới 3 tháng tuổi có sốt

KẾT LUẬN

Dị ứng thuốc hạ sốt ở trẻ có thể bị nhầm với sốt phát ban vì cùng có mẩn đỏ. Tuy nhiên, nếu mẩn xuất hiện sau khi dùng thuốc và kèm sưng mắt, sưng môi, ngứa, khò khè hoặc khó thở, cha mẹ cần ngưng thuốc nghi ngờ và liên hệ bác sĩ.

Nguyên tắc an toàn là: không uống tiếp, không tự đổi thuốc, không móc họng gây nôn, không lau bằng nước đá. Trong lúc chờ hướng dẫn y tế, hãy giúp trẻ thoáng mát, bù dịch phù hợp và lau ấm đúng cách nếu trẻ khó chịu.

Xem bài viết đầy đủ tại: https://kinderhealth.vn/di-ung-thuoc-ha-sot-o-tre/