THỰC PHẨM GÂY DỊ ỨNG Ở TRẺ EM GỒM NHỮNG MÓN NÀO VÀ THAY THẾ RA

THỰC PHẨM GÂY DỊ ỨNG Ở TRẺ EM GỒM NHỮNG MÓN NÀO VÀ THAY THẾ RA
SAO?

Thực phẩm gây dị ứng ở trẻ em không chỉ là hải sản hay đậu phộng, mà có thể gồm sữa bò, trứng, đậu nành, cá, yến mạch, cam, khoai tây và nhiều món ăn dặm quen thuộc. Cha mẹ cần nhận diện triệu chứng, thử món mới có kiểm soát và xây dựng chế độ ăn loại trừ đủ dinh dưỡng.

VÌ SAO TRẺ ĂN DẶM DỄ BỊ NỔI MẨN, NÔN TRỚ HOẶC TIÊU CHẢY?

Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, hệ tiêu hóa và hệ miễn dịch phải làm quen với nhiều thành phần mới. Một số trẻ chỉ bị kích ứng nhẹ do món ăn chua, khó tiêu hoặc ăn lượng quá nhiều. Một số trẻ lại có dị ứng thực phẩm thật sự, tức là hệ miễn dịch phản ứng với protein trong thức ăn.

Dị ứng thực phẩm có thể biểu hiện ở da, đường tiêu hóa hoặc đường hô hấp. Vì vậy, nếu trẻ ăn xong nổi mề đay, nôn, tiêu chảy, phân nhầy máu, sưng môi, sưng mắt hoặc khò khè, cha mẹ cần theo dõi nghiêm túc.

NIAID định nghĩa dị ứng thực phẩm là phản ứng sức khỏe bất lợi phát sinh từ đáp ứng miễn dịch đặc hiệu sau khi tiếp xúc với thực phẩm. Điều này khác với không dung nạp hoặc kích ứng thông thường.

10 NHÓM THỰC PHẨM GÂY DỊ ỨNG HOẶC KÍCH ỨNG CẦN LƯU Ý

SỮA BÒ VÀ CHẾ PHẨM TỪ SỮA

Đây là nhóm thường gặp ở trẻ nhỏ. Sữa bò có thể xuất hiện trong sữa công thức thông thường, phô mai, sữa chua, bánh, bột ăn dặm, sản phẩm lên men hoặc đồ uống bổ sung. Với trẻ dị ứng đạm sữa bò, cần đọc kỹ nhãn thực phẩm và hỏi bác sĩ về lựa chọn thay thế.

ASCIA lưu ý người dị ứng protein sữa bò cần tránh sữa và các sản phẩm liên quan theo chẩn đoán, đồng thời sữa bò và đậu nành có thể xuất hiện rộng rãi trong thực phẩm.

THỊT BÒ

Không phải trẻ dị ứng đạm sữa bò nào cũng dị ứng thịt bò, nhưng một số trẻ có thể phản ứng với protein liên quan. Nếu trẻ đã có tiền sử dị ứng đạm sữa bò, cha mẹ nên hỏi bác sĩ trước khi giới thiệu thịt bò hoặc thử với lượng rất nhỏ và theo dõi kỹ.

TRỨNG

Trứng là thực phẩm giàu dinh dưỡng nhưng cũng là nhóm dễ gây dị ứng ở trẻ. Dị ứng thường liên quan nhiều đến protein trong lòng trắng. Khi thử trứng, cần dùng dạng chín kỹ, lượng nhỏ và theo dõi phản ứng.

CÁ HỒI VÀ CÁ BIỂN

Cá cung cấp đạm và chất béo tốt, nhưng cũng có thể gây dị ứng ở một số trẻ. Nếu trẻ có cơ địa dị ứng, từng bị chàm nặng hoặc đã phản ứng với nhiều món, nên trao đổi với bác sĩ trước khi thử.

NƯỚC CAM VÀ TRÁI CÂY CHUA

Cam, quýt hoặc nước ép chua không phải lúc nào cũng gây dị ứng thật sự. Tuy nhiên, độ acid cao có thể làm đỏ quanh miệng, kích ứng dạ dày, tăng trào ngược hoặc làm trẻ khó chịu.

YẾN MẠCH

Yến mạch thường được xem là món ăn dặm lành mạnh, nhưng một số trẻ nhạy cảm vẫn có thể đầy bụng, tiêu chảy hoặc kích ứng ruột. Cha mẹ cũng cần chú ý sản phẩm có thể nhiễm chéo gluten tùy quy trình sản xuất.

KHOAI TÂY

Khoai tây là món quen thuộc nhưng có thể khiến một số trẻ đầy bụng, khó tiêu hoặc làm biểu hiện chàm da rõ hơn. Nếu trẻ phản ứng sau khoai tây, hãy tạm dừng và ghi nhận triệu chứng.

CÁC LOẠI ĐẬU

Không chỉ đậu phộng, các loại đậu như đậu nành, đậu Hà Lan, đậu đen cũng cần được theo dõi. Trẻ dị ứng đạm sữa bò không nên tự chuyển sang sản phẩm đậu nành nếu chưa có hướng dẫn, vì một số trẻ có thể phản ứng với cả hai nhóm.

BẮP NGÔ VÀ SẢN PHẨM TỪ NGÔ

Ngô không phải dị nguyên phổ biến nhất, nhưng bột bắp, siro bắp hoặc sản phẩm chế biến từ ngô vẫn có thể gây khó chịu ở trẻ nhạy cảm.

MEN NỞ VÀ THỰC PHẨM LÊN MEN

Bánh mì, một số đồ uống lên men hoặc sản phẩm bổ sung có thể chứa men, sữa hoặc thành phần khó nhận diện trên nhãn. Với trẻ dị ứng đạm sữa bò, cha mẹ cần kiểm tra kỹ thành phần.

TRẺ DỊ ỨNG THỰC PHẨM CÓ TRIỆU CHỨNG GÌ?

TRIỆU CHỨNG NGOÀI DA

• Mề đay
• Nổi mẩn đỏ
• Đỏ quanh miệng
• Ngứa
• Chàm nặng hơn
• Sưng môi hoặc sưng mắt

TRIỆU CHỨNG TIÊU HÓA

• Nôn trớ nhiều
• Đau bụng
• Tiêu chảy
• Phân nhầy
• Phân có máu
• Bú kém hoặc ăn kém
• Chậm tăng cân nếu kéo dài

TRIỆU CHỨNG HÔ HẤP

• Khò khè
• Ho bất thường
• Nghẹt mũi
• Khó thở

Cần cấp cứu nếu trẻ khó thở, thở nhanh, sưng lưỡi/họng, khó nuốt, da tái, lơ mơ, ngất hoặc phản ứng lan nhanh. NHS liệt kê đây là các dấu hiệu cảnh báo phản vệ cần xử trí khẩn cấp.

CHẾ ĐỘ ĂN LOẠI TRỪ LÀ GÌ?

Chế độ ăn loại trừ là việc tạm ngưng thực phẩm nghi ngờ trong một khoảng thời gian để theo dõi triệu chứng. Cách này có thể hữu ích trong một số dạng dị ứng không qua IgE, nhưng không nên tự thực hiện kéo dài mà không có bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng theo dõi.

Cha mẹ cần tránh 2 cực đoan:

• Tiếp tục cho trẻ ăn món nghi ngờ dù phản ứng lặp lại
• Kiêng hàng loạt thực phẩm khiến trẻ thiếu năng lượng và vi chất

BẢNG THỰC PHẨM THAY THẾ AN TOÀN HƠN

Nếu nghi sữa bò:
Ưu tiên sữa mẹ nếu trẻ còn bú mẹ. Nếu trẻ dùng sữa công thức, cần hỏi bác sĩ về loại công thức phù hợp. Không tự dùng sữa hạt làm sữa chính cho trẻ nhỏ.

Nếu nghi thịt bò:
Có thể chọn thịt heo, thịt gà hoặc nguồn đạm trẻ đã dung nạp tốt.

Nếu nghi cá biển:
Có thể hỏi bác sĩ về việc thử cá đồng hoặc nguồn đạm khác phù hợp tuổi.

Nếu nghi trứng:
Bù đạm bằng thịt, cá đã dung nạp, đậu phù hợp nếu trẻ không phản ứng với đậu.

Nếu nghi nước cam:
Thay bằng táo, lê, chuối hoặc trái cây ít chua hơn.

Nếu nghi yến mạch hoặc bánh mì:
Chọn gạo, cháo trắng, khoai lang hoặc tinh bột trẻ đã dung nạp.

Nếu nghi đậu nành:
Không tự chuyển sang nhóm đậu khác liên tục. Hãy theo dõi từng món và hỏi bác sĩ nếu trẻ có nhiều phản ứng.

NGUYÊN TẮC THỬ THỨC ĂN MỚI 5–7 NGÀY

WHO khuyến nghị trẻ bắt đầu ăn bổ sung khoảng 6 tháng tuổi khi nhu cầu dinh dưỡng vượt quá sữa mẹ và trẻ đã sẵn sàng. Với trẻ đã sẵn sàng ăn dặm, AAP khuyến nghị có thể giới thiệu thực phẩm dễ gây dị ứng ở dạng phù hợp sau khi trẻ đã dung nạp một số thực phẩm ban đầu, thay vì trì hoãn không cần thiết.

Cách thực hiện:

• Mỗi lần chỉ thử 1 món mới
• Bắt đầu với lượng rất nhỏ
• Không thử nhiều món mới trong cùng một ngày
• Theo dõi 5–7 ngày nếu trẻ có cơ địa nhạy cảm
• Ghi nhật ký ăn uống
• Dừng món nghi ngờ nếu phản ứng rõ và liên hệ bác sĩ

KHI NÀO CÓ THỂ THEO DÕI TẠI NHÀ?

Có thể theo dõi nếu trẻ chỉ đỏ nhẹ quanh miệng, hơi đầy bụng, không nôn nhiều, không tiêu chảy kéo dài, không sưng môi/mắt, không khó thở, vẫn bú hoặc ăn được và triệu chứng tự giảm.

Trong thời gian theo dõi, cha mẹ nên ngưng món nghi ngờ, không thử thêm món mới và ghi lại diễn tiến.

KHI NÀO CẦN ĐƯA TRẺ ĐI KHÁM?

Cần đưa trẻ đi khám nếu có:

• Nôn lặp lại
• Tiêu chảy kéo dài
• Phân nhầy máu
• Mề đay lan rộng
• Sưng môi hoặc sưng mắt
• Chàm nặng hơn rõ
• Bú kém, ăn kém
• Chậm tăng cân
• Phản ứng lặp lại với cùng một món

Cần cấp cứu nếu trẻ khó thở, khò khè, sưng lưỡi/họng, da tái, lơ mơ, ngất hoặc phản ứng diễn tiến nhanh.

KẾT LUẬN

Thực phẩm gây dị ứng ở trẻ em không chỉ là hải sản hay đậu phộng. Trong giai đoạn ăn dặm, sữa bò, trứng, đậu nành, cá, yến mạch, cam, khoai tây, ngô, men nở và thực phẩm lên men đều cần được theo dõi ở trẻ nhạy cảm.

Cha mẹ không nên kiêng bừa, cũng không nên xem nhẹ phản ứng lặp lại. Hãy thử món mới có kiểm soát, ghi nhật ký và đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu nặng hoặc kéo dài.

Xem bài viết đầy đủ tại: https://kinderhealth.vn/thuc-pham-gay-di-ung-o-tre-em/