Dị ứng da ở trẻ em có thể biểu hiện bằng mẩn đỏ, sẩn phù, sưng, ngứa hoặc khô da. Tuy nhiên, không phải nốt đỏ nào xuất hiện trên da trẻ cũng là dị ứng.
Rôm sảy, viêm da cơ địa, viêm da tiếp xúc, kích ứng và ban do virus có thể tạo ra những biểu hiện khá giống nhau.
Nếu nhận diện sai, Ba/mẹ có thể bôi nhầm sản phẩm, cho trẻ kiêng thực phẩm không cần thiết hoặc bỏ sót dấu hiệu nguy hiểm.
Bài viết dưới đây giúp Ba/mẹ phân biệt những tình trạng thường gặp, biết cách chăm sóc ban đầu và nhận ra khi nào trẻ cần được đưa đi khám.
DỊ ỨNG DA Ở TRẺ EM LÀ GÌ?
Dị ứng da xảy ra khi hệ miễn dịch phản ứng với một tác nhân mà cơ thể xem là dị nguyên.
Trong một số phản ứng, histamin và các chất trung gian gây viêm được giải phóng, khiến da trẻ đỏ, ngứa, nổi sẩn hoặc sưng.
Dị ứng da không lây từ trẻ này sang trẻ khác qua tiếp xúc thông thường. Tuy nhiên, cụm từ này thường được dùng để gọi chung nhiều tổn thương ngoài da.
Vì vậy, Ba/mẹ cần quan sát kỹ thay vì chỉ dựa vào màu đỏ hoặc cảm giác ngứa.
DẤU HIỆU DỊ ỨNG DA THƯỜNG GẶP
Trẻ có thể xuất hiện một hoặc nhiều biểu hiện như:
• Mảng đỏ xuất hiện đột ngột.
• Sẩn hoặc mảng da nổi gồ.
• Ngứa, cào gãi liên tục.
• Da khô, thô ráp hoặc bong vảy.
• Sưng mí mắt, môi, tay hoặc chân.
• Quấy khóc, khó ngủ hoặc thường xuyên dụi mặt.
• Tổn thương xuất hiện sau khi ăn hoặc tiếp xúc với sản phẩm mới.
Với trẻ chưa biết nói, thay đổi hành vi là thông tin rất quan trọng. Con có thể dụi mặt vào vai Ba/mẹ, chà người vào ga giường hoặc thức giấc nhiều lần vì ngứa.
CÁC TÌNH TRẠNG DA DỄ BỊ NHẦM MỀ ĐAY
Mề đay thường tạo thành mảng đỏ hoặc sẩn phù nổi gồ, gây ngứa rõ.
Tổn thương có thể xuất hiện nhanh, thay đổi hình dạng, đổi kích thước hoặc lặn ở vị trí này rồi nổi ở vị trí khác.
Mề đay có thể liên quan đến thực phẩm, thuốc, nhiễm trùng, nhiệt độ, áp lực hoặc ma sát.
Nếu trẻ nổi mề đay kèm khó thở, sưng môi hoặc sưng lưỡi, Ba/mẹ cần đưa trẻ đi cấp cứu.
VIÊM DA TIẾP XÚC
Viêm da tiếp xúc thường xuất hiện tại vùng da chạm trực tiếp vào một yếu tố gây kích ứng hoặc dị ứng.
Những tác nhân thường gặp gồm:
• Nước giặt và nước xả vải.
• Mỹ phẩm hoặc sản phẩm chăm sóc da.
• Kim loại.
• Chất liệu quần áo.
• Hóa chất tẩy rửa.
• Sản phẩm có hương liệu.
Da có thể đỏ, ngứa, rát, khô hoặc xuất hiện mụn nước nhỏ.
Nếu tổn thương chỉ tập trung ở vùng tiếp xúc với bỉm, quần áo hoặc sản phẩm mới, Ba/mẹ nên nghĩ đến khả năng viêm da tiếp xúc.
VIÊM DA CƠ ĐỊA
Viêm da cơ địa thường khiến da khô, đỏ, ngứa và bong vảy. Tình trạng này có xu hướng kéo dài hoặc tái phát.
Ở trẻ nhỏ, tổn thương có thể xuất hiện tại má, cằm, cổ hoặc vùng mặt. Khi trẻ lớn hơn, các nếp gấp khuỷu tay và khoeo chân thường bị ảnh hưởng.
Viêm da cơ địa không chỉ cần được chăm sóc khi bùng phát. Dưỡng ẩm đều đặn và bảo vệ hàng rào da là việc nên duy trì hằng ngày.
RÔM SẢY
Rôm sảy thường tạo thành các nốt nhỏ ở vùng tiết nhiều mồ hôi như:
• Trán.
• Cổ.
• Lưng.
• Ngực.
• Các nếp gấp.
Tình trạng này dễ rõ hơn khi thời tiết nóng hoặc trẻ mặc quá nhiều lớp quần áo.
BAN DO VIRUS
Ban do virus có thể đi kèm:
• Sốt.
• Ho.
• Sổ mũi.
• Mệt.
• Ăn uống kém.
• Triệu chứng tiêu hóa.
Khi trẻ vừa nổi ban vừa có biểu hiện toàn thân, Ba/mẹ không nên mặc định đó là dị ứng.
KÍCH ỨNG DA
Kích ứng da có thể xảy ra khi da tiếp xúc với nước nóng, chất tẩy rửa mạnh, môi trường khô hoặc chịu ma sát kéo dài.
Tổn thương thường đỏ rát tại chỗ và không nhất thiết liên quan đến phản ứng miễn dịch.
VÌ SAO HÀNG RÀO DA QUAN TRỌNG?
Hàng rào da giúp giữ nước và ngăn các tác nhân bên ngoài xâm nhập.
Khi hàng rào này suy yếu, da trẻ mất nước nhanh, dễ khô, nhạy cảm với hóa chất và ngứa nhiều hơn.
Một vòng lặp thường gặp là:
NGỨA → GÃI → TRẦY DA → VIÊM → NGỨA NHIỀU HƠN
Khi da bị trầy xước, vi khuẩn cũng dễ xâm nhập và gây bội nhiễm.
NHỮNG THÓI QUEN CÓ THỂ LÀM DA NẶNG HƠN
• Tắm bằng nước quá nóng.
• Tắm hoặc ngâm nước quá lâu.
• Dùng nhiều xà phòng.
• Chà khăn mạnh lên vùng da đang đỏ.
• Không dưỡng ẩm sau tắm.
• Dùng sản phẩm có hương liệu nồng.
• Bôi nhiều loại kem cùng lúc.
• Tắm lá khi da đang viêm hoặc trầy xước.
• Sử dụng kem không rõ thành phần.
Da trẻ cần được làm sạch vừa đủ, không cần kỳ cọ hoặc “tẩy sạch” quá mức.
DỊ ỨNG DA CÓ PHẢI DO THỰC PHẨM?
Một số trẻ có thể nổi mề đay hoặc xuất hiện triệu chứng sau khi ăn thực phẩm gây dị ứng.
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp mẩn đỏ đều liên quan đến thức ăn.
Ba/mẹ không nên tự ý loại bỏ sữa, trứng, thịt, cá hoặc hải sản khỏi khẩu phần chỉ dựa trên một lần nổi ban.
Kiêng nhiều nhóm thực phẩm kéo dài có thể ảnh hưởng đến:
• Năng lượng.
• Protein.
• Canxi.
• Sắt.
• Vitamin và khoáng chất.
• Quá trình tăng trưởng của trẻ.
Nếu nghi ngờ thực phẩm, Ba/mẹ nên ghi lại:
• Món trẻ đã ăn.
• Thời điểm ăn.
• Khoảng thời gian bắt đầu xuất hiện triệu chứng.
• Hình ảnh tổn thương.
• Triệu chứng đi kèm.
• Thời gian phản ứng tồn tại.
• Phản ứng có tái diễn hay không.
Không tự cho trẻ ăn lại thực phẩm nghi ngờ chỉ để kiểm tra phản ứng.
KHI NÀO CẦN XÉT NGHIỆM DỊ NGUYÊN?
Xét nghiệm có thể được cân nhắc khi:
• Phản ứng tái phát nhiều lần.
• Có mối liên hệ rõ với một tác nhân.
• Trẻ có thêm triệu chứng hô hấp.
• Trẻ có thêm triệu chứng tiêu hóa.
• Bác sĩ cần xác định tác nhân để xây dựng kế hoạch phòng ngừa.
Các phương pháp có thể gồm test lẩy da hoặc xét nghiệm máu đo IgE đặc hiệu, tùy từng trường hợp.
Tuy nhiên, không phải trẻ nào nổi ban cũng cần xét nghiệm.
Kết quả xét nghiệm phải được đối chiếu với bệnh sử và biểu hiện lâm sàng. Một kết quả dương tính không phải lúc nào cũng chứng minh tác nhân đó đang gây ra triệu chứng hiện tại.
CÁCH XỬ TRÍ DỊ ỨNG DA TẠI NHÀ
Nếu trẻ chỉ có tổn thương nhẹ, vẫn tỉnh táo, thở bình thường và không có triệu chứng toàn thân, Ba/mẹ có thể thực hiện các bước sau.
BƯỚC 1: NGƯNG TÁC NHÂN NGHI NGỜ
Ngưng sản phẩm mới, thay quần áo rộng và rửa nhẹ vùng da vừa tiếp xúc với hóa chất.
Không cố tình cho trẻ tiếp xúc lại để kiểm tra.
BƯỚC 2: TẮM DỊU NHẸ
Tắm trẻ bằng nước ấm vừa trong không quá 10 phút.
Không dùng nước quá nóng, không ngâm lâu và không kỳ cọ mạnh.
BƯỚC 3: CHỌN SẢN PHẨM PHÙ HỢP
Ưu tiên sản phẩm làm sạch dịu nhẹ, không chứa chất tẩy rửa mạnh và không có hương liệu nồng.
Không cần dùng quá nhiều sữa tắm nếu da trẻ không quá bẩn.
BƯỚC 4: VỖ KHÔ
Dùng khăn cotton mềm vỗ nhẹ để thấm nước.
Không chà xát vùng da đang đỏ, ngứa hoặc bong vảy.
BƯỚC 5: DƯỠNG ẨM SỚM
Thoa dưỡng ẩm khi da còn hơi ẩm để hạn chế mất nước và hỗ trợ phục hồi hàng rào bảo vệ da.
BƯỚC 6: HẠN CHẾ CÀO GÃI
Giữ móng tay trẻ ngắn, cho trẻ mặc quần áo rộng, mềm và thoáng.
Không bôi chồng nhiều loại sản phẩm lên cùng một vùng da.
NHỮNG VIỆC KHÔNG NÊN LÀM
• Không tự ý tắm lá trên vùng da đang viêm.
• Không bôi nhiều loại kem cùng lúc.
• Không tự dùng thuốc bôi chứa corticoid.
• Không dùng kem không rõ thành phần.
• Không chà xát hoặc bóc vảy.
• Không tự cho trẻ thử lại tác nhân nghi ngờ.
• Không kiêng nhiều thực phẩm khi chưa có căn cứ.
• Không tự tăng liều thuốc dị ứng.
Thuốc kháng histamin hoặc corticoid có thể được dùng trong một số trường hợp, nhưng cần có hướng dẫn phù hợp từ bác sĩ.
KHI NÀO CẦN ĐƯA TRẺ ĐI KHÁM?
Ba/mẹ nên đưa trẻ đi khám nếu:
• Mẩn đỏ tái phát nhiều lần.
• Cơn ngứa làm trẻ mất ngủ.
• Trẻ bỏ bú hoặc bỏ ăn.
• Tổn thương lan rộng hoặc không cải thiện.
• Da chảy dịch hoặc đóng vảy.
• Vùng da đỏ trở nên nóng và đau.
• Trẻ bị sốt.
• Ba/mẹ không phân biệt được loại tổn thương.
DẤU HIỆU CẦN CẤP CỨU NGAY
Đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu mẩn đỏ đi kèm:
• Khó thở, thở rít hoặc khò khè.
• Rút lõm lồng ngực.
• Sưng môi, sưng lưỡi hoặc sưng cổ họng.
• Nôn liên tục.
• Tím tái.
• Lừ đừ hoặc mất ý thức.
Phản ứng nặng có thể diễn tiến nhanh. Ba/mẹ không nên chờ xem triệu chứng có tự giảm hay không.
KẾT LUẬN
Dị ứng da ở trẻ em có nhiều biểu hiện và dễ bị nhầm với rôm sảy, viêm da cơ địa, kích ứng hoặc ban do virus.
Ba/mẹ cần quan sát:
• Hình dạng tổn thương.
• Vị trí xuất hiện.
• Thời điểm bắt đầu.
• Tác nhân trẻ vừa tiếp xúc.
• Triệu chứng đi kèm.
• Thời gian tổn thương tồn tại.
Chăm sóc ban đầu nên tập trung vào việc ngưng tác nhân nghi ngờ, tắm dịu nhẹ, hạn chế ma sát và dưỡng ẩm sớm.
Không tự ý kiêng nhiều nhóm thực phẩm, xét nghiệm tràn lan hoặc sử dụng thuốc mạnh khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
Ba/mẹ xem bài viết đầy đủ tại đây: https://kinderhealth.vn/di-ung-da-o-tre-em/ nhé ạ!
Nhận xét
Đăng nhận xét